Tôi bắt đầu xây dựng website này không phải với tư cách một người làm công nghệ, mà với góc nhìn của một người quan sát đời sống làng quê – và cũng là một người con của chính nơi này.

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW, tôi nhận ra rằng: điều quan trọng không chỉ là đưa công nghệ về nông thôn, mà là làm thế nào để công nghệ có thể “ở lại” được trong đời sống của người dân, một cách tự nhiên, gần gũi.

Ở xóm tôi, phần lớn bà con – kể cả các cụ lớn tuổi – đều đã quen với điện thoại thông minh. Mỗi ngày, mọi người vẫn xem tin tức, gọi điện, nhắn tin cho con cháu. Nghĩa là, về mặt tiếp cận công nghệ, rào cản không còn quá lớn như trước. Nhưng ở chiều ngược lại, những tư liệu của xóm – từ lịch sử, hình ảnh, câu chuyện đời sống, đến thông tin quan trọng – lại đang tồn tại rời rạc, thiếu một không gian lưu giữ ổn định.

Từ thực tế đó, tôi đặt ra một câu hỏi:

Liệu một cộng đồng nhỏ có thể tự tổ chức lại “lịch sử” và gắn kết với nhau trên môi trường số hay không?

Website Xóm Ngọc Điền là một thử nghiệm để trả lời câu hỏi ấy.

Trang web được xây dựng như một cấu trúc lưu trữ và kết nối:

– Số hóa các tư liệu, hình ảnh, câu chuyện qua nhiều thế hệ

– Ghi nhận lịch sử, văn hóa, đời sống của xóm theo từng lớp thời gian

– Ghi danh những người con ưu tú, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng, các liệt sĩ

– Từng bước cập nhật thông tin về các dòng họ lâu đời, gia phả (khi có điều kiện kiểm chứng và bổ sung)

Khác với mạng xã hội – nơi thông tin mang tính dòng chảy và dễ bị phân tán – website đóng vai trò như một “thiết chế lưu trữ”, giúp các giá trị của cộng đồng được tổ chức lại một cách có hệ thống, có khả năng truy xuất lâu dài.

Bên cạnh đó, tôi cũng thiết kế website như một “cổng kết nối mềm”, có thể dẫn tới các nguồn thông tin chính thống của Nhà nước về những vấn đề người dân quan tâm: thủ tục hành chính, dịch vụ công, các nội dung liên quan đến chuyển đổi số… Như vậy, từ một điểm truy cập quen thuộc, bà con có thể tiếp cận thông tin đáng tin cậy một cách thuận tiện hơn.

Mô hình vận hành mà tôi hướng tới là sự kết hợp giữa tính nhanh và tính bền: – Nhóm Zalo của xóm đảm nhận vai trò giao tiếp tức thời (chỉ cần một đường link hoặc quét mã QR là có thể tham gia)

– Website đảm nhận vai trò lưu trữ, hệ thống hóa và chuẩn hóa thông tin

Một hướng phát triển tiếp theo (tương lai) là tích hợp “AI Ngọc Điền” – một chatbot được xây dựng dựa trên dữ liệu của chính xóm. Ở đây, công nghệ không nhằm thay thế con người, mà đóng vai trò như một "tác nhân hỗ trợ”, giúp tái hiện lại tri thức địa phương trong một hình thức đối thoại gần gũi – đặc biệt hữu ích với những người con đi xa.

Website cũng mở ra một cơ chế tham gia cộng đồng thông qua mục “Góp ý kiến”. Người dân có thể gửi bài viết, hình ảnh, thông tin… dưới hình thức ẩn danh. Nội dung sẽ được tiếp nhận, kiểm duyệt trước khi công bố. Điều này vừa đảm bảo tính mở, vừa duy trì được độ tin cậy – một yếu tố quan trọng trong việc “quản lý cộng đồng”.

Từ góc nhìn xã hội, tôi cũng nhận thấy sự chuyển dịch trong phương thức truyền tải thông tin. Hệ thống loa xóm – từng là một thiết chế truyền thông hiệu quả – nay dần bộc lộ những giới hạn nhất định. Việc bổ sung một nền tảng số không phải để thay thế hoàn toàn, mà để mở rộng khả năng tiếp cận, giúp thông tin đến được với nhiều người hơn, rõ ràng hơn.

Website này được xây dựng hoàn toàn trên tinh thần tự nguyện.

Không vì mục đích lợi nhuận.

Không vì mục đích chính trị.

Và không thuộc về bất kỳ tổ chức nào.

Ở góc độ cá nhân, tôi không xem đây là một sản phẩm hoàn chỉnh, mà là một quá trình – một quá trình mà trong đó, một cộng đồng nhỏ đang thử học cách lưu giữ chính mình trong thời đại số.

Khi một làng quê biết tự kể lại câu chuyện của mình trên không gian mạng, đó không chỉ là công nghệ – mà là một biểu hiện của năng lực tự tổ chức xã hội.